De gezondheidssector (Gesundheitswirtschaft) in Duitsland

Inleiding
De gezondheidseconomie is met rond vijf miljoen werkenden en een jaarlijkse omzet van meer dan 280 miljard euro de grootste economische sector van Duitsland, aldus het Bondsministerie van Economische Zaken en Technologie (BMWi). In deze branche werken meer mensen dan in de automobiel- en de electroindustrie bij elkaar. Met 82 miljoen inwoners, één van de hoogste levensverwachtingen ter wereld, de medische vooruitgang en een toenemend gezondheids-consumentenbewustzijn kan worden gesproken van een groeimarkt. Één van de grootste uitdagingen van de Bondsregering is de gezondheidsstandaard hoog te houden en tegelijkertijd de betaalbaarheid te garanderen. Ook personeelstekorten bij klinieken, bij zorgpersoneel of hight-tech specialisten benvloeden de groei.

Marktomvang
Tot de gezondheidseconomie horen naast de klassieke spelers zoals zorgverleners, ziektekostenverzekeraars, apothekers, de medische technologie, de farmaceutische industrie en biotechnologie ook spelers in de zogenaamde `tweede gezondheidsmarkt' zoals wellness-toerisme, de fitness-industrie, etc. In totaal werken er 4,5 miljoen mensen in deze markt.
Duitsland telde in 2007 21.500 apotheken, 3.407 ziekenhuizen, 809 verzorgingscentra, 45 universiteitsklinieken, 11.000 producenten van medische producten, 1.045 farmaproducenten en 500 biotechnologie bedrijven aldus German Trade and Invest (GTIA). Verder werd er 11,3 Procent van het BNP (248 miljard euro) aan gezondheidsuitgaven besteed, waarvan 153,62 miljard door de wettelijke ziektekostenverzekeraars.

Marktontwikkeling
De demografische ontwikkelingen en de medische vooruitgang bieden de gezondheidseconomie perspectieven. Zo zal de vraag naar dienstverlening en producten in de gezondheidszorg toe nemen. De Deutsche Industrie- und Handelskammertag schat dat tot het jaar 2020 maar liefst 1 miljoen nieuwe werkplekken mogelijk zijn.
Ook worden er kansen gezien voor de Duitse medische industrie op internationaal niveau, bijvoorbeeld door toenemende welvaart in Azië, Rusland en Latijns-Amerika, wat wederom kansen biedt voor toeleveranciers.
De aandacht voor innovatieve, slimme technische oplossingen neemt toe. Aan de ene kant, omdat het gebruik van techniek (bijv. om als oudere langer zelfstandig te kunnen blijven) acceptabel wordt, aan de andere kant, omdat de illusie, dat alle zorgverleners betere én betaalbare zorg kunnen realiseren, verdwijnt. Producten en services, die kostenbesparingen en tegelijkertijd optimalisatie van de zorg leveren, worden bespreekbaar. Men kan hierbij denken aan ziekenhuislogistiek, procesoptimalisatie, communicatiestructuren voor specialisten e.d.

Sterke regio's en steden
De grootste concentratie van sterke clusters en netwerken op het gebied van gezondheid en medische technologie is in Zuid-Duitsland te vinden. Voor de medische techniek zijn hier Tuttlingen/Tübingen en Nürnberg/Erlangen te noemen. Voor de farmaindustrie zijn Frankfurt/Darmstadt en Ulm van grote betekenis. Verder spelen onder meer de regio`s Berlin-Brandenburg, Hamburg/Lübeck en Rostock op het gebied van de Life Sciences een beduidende rol.

Overheidsprogramma's en projecten
De Bondsregering ondersteunt innovaties op het gebied van biotechnologie, farma en medische technologie in het kader van de `High-Tech-Strategie'. Van 2006 tot en met 2009 stelt de regering voor het totale project 1,23 miljard euro beschikbaar. Met deze high-tech-strategie wil de Bondsregering onder andere de samenwerking tussen bedrijven en onderzoeksinstellingen zichtbaar maken en uitbouwen, het MKB ondersteunen en Public Private Partnership-modellen (PPP) intensiveren.
Het Duitse Ministerie van Economische Zaken subsideert verder de vorming van en samenwerking in clusters. Op het gebied van de medische techniek, biotechnologie en andere subsectoren van de gezondheidseconomie zijn er een aantal over het gehele land. Deze clusters komen gedeeltelijk overeen met de boven genoemde sterke regio's.
Bronnen: BMWI, DIHK, Kompetenznetze.