ICT in Duitsland

Marktomvang
De omzet van de gehele ICT-sector in Duitsland bedroeg in 2008 144,7 miljard euro. In 2007 was dit nog 142,9, wat een stijging betekent van 1,3%. De export van ICT-goederen en -diensten liet in het derde kwartaal van 2008 een groei zien van 1% ten opzichte van het zelfde kwartaal in het jaar ervoor en bedroeg, alleen in die periode, 3 miljard Euro. In het tweede kwartaal was er nog een iets sterkere groei te zien, die klaarblijkelijk in het derde kwartaal weer ten dele is verdampt. De Duitse import van ICT-goederen en -diensten kromp in de zelfde periode met 1% ten opzichte van het zelfde jaar ervoor. Daarbij moet nog opgemerkt worden dat de groei met name uit de hoek van de Informatietechnologie komt en dat de Communicatietechnologie iets meer te lijden heeft. De omzet van de gehele Europese ICT-sector bedroeg in 2008 circa 675 miljard euro, waarvan Duitsland verreweg het grootste deel genereert.

Marktontwikkeling
De ICT-sector, inclusief de markt van digitale consumentengoederen, heeft in de afgelopen jaren een continue groei laten zien. Ook voor 2008 werd er weer een groei verwacht van iets meer dan 2%, maar door het slechte vierde kwartaal van afgelopen jaar kwam die groei uit op 1,2%. Voor 2009 wordt een marginale groei verwacht. Uitgesplitst naar subsectoren is het duidelijk welke de kar trekken en welke slachtoffer geworden zijn van de consumptiedaling. Het telecommunicatieaandeel van de ICT-sector doet het beduidend slechter dan het informatietechnologieaandeel. In beide sectoren valt vooral op dat hardware slechter presteert dan dienstverlening. Software en IT-dienstverlening zijn de subsectoren die zoals gezegd met name de kar trekken. Zij laten voor 2009 groeicijfers zien van 2%, respectievelijk 3,7%. In een door de BITKOM gehouden enquête komt naar voren dat de meeste aangesloten bedrijven (69%) voor komend jaar een positieve of stabiele omzetverwachting hebben.

Geheel tegen de trend presteert de markt voor games. Voor 2008 werd de verwachting van de omzetgroei zelfs met vier procentpunten overtroffen en kwam uit op bijna 17%. Deze cijfers zijn des te opvallender omdat er in het afgelopen jaar geen omzetstimulerende bijzonderheden waren zoals de introductie van een nieuwe console. Zelfs in Duitsland wordt in de marge het nut van Serious Games erkend, maar desondanks zijn Nederlandse bedrijven hierin nog steeds pioniers met een sterke voorsprong. De Frankfurter Buchmesse plant dit jaar een forum speciaal voor Serious Games.

Als onderdeel van IT-dienstverlening gedijt outsourcing goed bij de huidige crisis, zij wordt zelfs gezien als een mogelijke oplossing van de problemen. Bedrijfsprocessen, die niet tot de kerntaken van een organisatie horen, zoals ICT-infrastructuur en -support, worden steeds vaker uitbesteed. Marktonderzoeker Gartner Inc. voorspelt voor 2010 een omzet van 18,3 miljard Euro, tegenover 12,1 miljard Euro in 2006. Een groeiende markt dus, maar ook een groeiend aantal aanbieders dat deze markt betreedt.

Import
Ondanks een aantal grote Duitse spelers op de markt van software en IT-dienstverlening, zoals SAP en Deutsche Telekom, is Duitsland nog altijd netto-importeur van software. Tegenover een import met een waarde van circa 6,4 miljard euro staat een export van 5,9 miljard euro. De import is voor het grootste gedeelte (72%) afkomstig uit het overige deel van Europa, en dan hoofdzakelijk uit Groot-Brittannië en Frankrijk. De Verenigde Staten hebben in feite een groter aandeel in de import dan in de statistieken word aangegeven (18%) omdat Microsoft vanwege belastingredenen een groot aantal licenties aan haar Ierse dochter heeft overgedragen. De Nederlandse export van ICT-dienstverlening naar Duitsland bedroeg volgens het CBS in 2007 iets meer dan één miljard euro. De import bedroeg in het zelfde jaar iets meer dan 900 miljoen euro.

Investeringen
Een groot deel van de investeringen in de Duitse ICT komt van de zelfde groep die ook de grootste afnemer vormt, namelijk het bedrijfsleven, dat 27% voor zijn rekening neemt. Het is moeilijk om gekwalificeerde cijfers over investering in de ICT-sector te vinden, omdat de term te pas en te onpas gebruikt wordt voor verschillende vormen van geldstromen in de ICT. Zo was er volgens de CIO, een tijdschrift voor managers, in 2007 sprake van 6 miljard euro aan investeringen door het openbaar bestuur.

Overheidsprogramma's en projecten
Van het Duitse “Konjunkturpaket II” worden 500 miljoen euro uitgegeven om de ICT te stimuleren. Een groot deel daarvan wordt nadrukkelijk uitgegeven voor het verbeteren van de veiligheid in IT, bijvoorbeeld voor beveiliging tegen virussen en om netwerken beter te beschermen. Op dit moment remt het gebrek aan veiligheid de ontwikkeling van de mogelijkheden van met name internetgebruik door particulieren. Een ander bestedingszwaartepunt is Green IT, sowieso in toenemende mate een buzzword. Green IT wordt gezien als een basis voor de duurzame groei van de ICT-sector, maar ook als een oplossing tegen de huidige en toekomstige conjunctuurzwaktes. Verder acht de Duitse overheid het noodzakelijk om de telecommunicatie-infrastructuur, onder andere last-mile, in achtergebleven regio's op een dusdanig niveau te brengen dat Duitsland zijn sterke internationale positie kan behouden.

Kansen
Duitsland is een groot land met een sterk eigen aanbod in ICT. Om als Nederlands bedrijf een stuk van deze grote taart af te kunnen snijden is onderscheidend vermogen doorslaggevend. Waar Nederlandse bedrijven een voorsprong hebben, zoals bij games en serious games, is onderscheidend vanzelfsprekend. Een sector als outsourcing biedt misschien op het eerste gezicht veel mogelijkheden en omzetten, maar is een markt waar Nederlandse bedrijven nieuw binnenkomen in een gesettelde markt. Green IT is ook een markt waar veel beweging in zit en erg actueel is, maar die veel specialismen kent, in tegenstelling tot outsourcing. Hierdoor is de kans groter dat Nederlandse bedrijven in één van die niches succesvol kunnen zijn. Het zelfde geldt voor Embedded Systems, die verantwoordelijk is voor het overgrote deel van de innovatiekracht van veel andere sectoren, waaronder automotive.

Branche-organisaties
BITKOM- Bundesverband Informationswirtschaft, Telekommunikation und neue Medien e.V
Albrechtstraße 10,10117 Berlin
E-Mail: bitkom@bitkom.org
Tel.: +49 0) 30 27576 - 0
Internetsite: www.bitkom.org
Bitkom is de spraakbuis voor de informatie- en telecommunicatie en de nieuwe-medium-branche. Deze organisatie vertegenwoordigt meer dan 1.000 bedrijven waarvan 750 directe leden. Leden zijn zowel de grote spelers in de markt als ook 500 goed presterende MKB'ers. Met een omzet van 120 miljard euro omzet representeren zij rond 90 procent van de Duitse markt. BITKOM beschikt over een vertegenwoordiging in Brussel om de belangen van de leden bij de Europese instellingen te vertegenwoordigen.

VDEB - Verband der EDV- Software und Beratungsunternehmen
Feldstr. 40
52070 Aachen
el.: +49 0) 241 1890-558
Fax: +49 0) 241 1890-555
E-Mail: kontakt@vdeb.de
Internetsite: www.vdeb.de
De VDEB is de oudste belangenbehartigingvereniging voor ICT in Duitsland en werd al in 1989 opgericht. De organisatie zet zich in voor de belangen van middenstanders. Hierin zijn vooral de ondernemingen tot en met 250 werknemers vertegenwoordigd. Zowel software- als ook hardwarebedrijven, maar ook consultants zijn lid. De leden van VDEB zijn goed voor rond 30 miljard euro omzet en rond de 300.000 werknemers in de Duitse markt.

VATM - Verband der Anbieter von Telekommunikation- und Mehrwertdienste
Oberländer Ufer 180 -182
50968 Köln
Tel.: +49 0) 221 37677-25
ax: +49 0) 221 37677-26
E-Mail: vatm@vatm.de
Internetsite: www.vatm.de
De VATM is een samenwerkingsverband van aanbieders van telecommunicatie en/of telecommunicatiediensten met een toegevoegde waarde. Het gemeenschappelijke belang van de leden van de VATM is in sterke mate de belangenbehartiging tegenover het voormalige staatsbedrijf Deutsche Telekom AG. De comparatieven voordelen van Deutsche Telekom bijvoorbeeld op het gebied van infrastructuur zijn nog steeds van toepassing en verminderen de snelheid van ontwikkelingen. De VATM leden vertegenwoordigen ruim 80 procent van de gezamenlijke omzetten van private aanbieders in de ICT sector.

Bundesverband Digitale Wirtschaft BVDW) e.V.
Hauptgeschäftsstelle Düsseldorf
Kaistraße 14
40221 Düsseldorf
Tel: +49 0)211 600 456 0
Fax: +49 0)211 600 456 33
E-mail: info@bvdw.org
Internetsite: www.bvdw.org
De BVDW heeft rond 1.000 leden in de subsectoren internet, multimedia en software en vestigingen in Düsseldorf, München en Berlijn. De belangenbehartigingvereniging is actief op het gebied van lobbying, diensten en biedt zijn leden een communicatieplatform en een think-tank aan.

Beurzen
Zowel de brancheorganisatie BITKOM als ook de brancheorganisatie van beursorganisaties AUMA biedt een actueel overzicht van de belangrijke beurzen in Duitsland.
De belangrijkste is jaarlijks de CeBIT in Hannover.