Duitsland heeft een van de laagste geboortecijfers ter wereld. In 2006 werden er 1,33 kinderen per vrouw geboren. In 2007 was een lichte stijging van het geboortecijfer te zien. De redenen hiervan zijn niet eenduidig vast te stellen. Wellicht hebben de aantrekkende economie en de kabinetsmaatregelen, in het bijzonder het nieuwe Elterngeld, een rol gespeeld. Het lage geboortecijfer baart de Duitse regering grote zorgen. De Duitse minister Von der Leyen (CDU) van het Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend richt zich daarom op een betere verenigbaarheid van de zorg voor kinderen en werk. In het kader daarvan zijn verschillende initiatieven ondernomen.

Uitbreiding van kinderopvangplaatsen
Von der Leyen vindt het zowel voor ouders als voor kinderen van groot belang dat er voldoende kinderopvangplaatsen zijn. Zo krijgen ouders de kans de zorg voor kinderen en werk te combineren en kinderen worden gelijke ontwikkelingskansen geboden. Tijdens de regering-Merkel is het aantal kinderopvangplaatsen al uitgebreid: voor één op de zeven kinderen is nu een opvangplaats beschikbaar (was één op de tien kinderen). Von der Leyen wil tot 2013 de kinderopvangplaatsen uitbreiden tot 750.000 zodat één op de drie kinderen onder de drie jaar van een opvangplaats verzekerd is.

Generatieoverstijgende centra (“Mehrgenerationshäuser”)
Wegens het wegvallen van klassieke gezinssituaties en de omstandigheid dat generaties niet meer automatisch met elkaar in contact komen, waardoor kennis en ervaring niet meer via generaties worden overgedragen, stimuleert de Duitse regering het oprichten van centra in gemeenten waar door en voor verschillende generaties diensten worden aangeboden. Het functioneren van de centra wordt begeleid door zowel professionele deskundigen als vrijwilligers. In de centra ontmoeten generaties elkaar en kunnen zij van elkaar leren. Ook kan men er werkervaring opdoen. De generatieoverstijgende centra worden met subsidies uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) opgericht en momenteel zijn ongeveer 200 van dergelijke centra actief. De regering wil in de toekomst in 500 regio's dergelijke centra ondersteunen.

Lokale Bündnisse für Familie
Met de lokale Bündnisse für Familie worden op lokaal niveau projecten voor gezinnen gestart in samenwerking met het lokale bestuur, ondernemingen, kerken en andere lokale partners. De projecten richten zich op de belangen van de lokale gezinnen en worden al naar gelang behoefte doorgevoerd. Door de organisatie op lokaal niveau kan maatwerk worden geleverd. In meer dan 360 gemeenten zijn al dergelijke projectgroepen opgericht en meer dan 2.200 bedrijven nemen eraan deel. Door middel van gelden van het ministerie en uit het ESF helpt en adviseert een zogenaamd servicebureau bij het opzetten van een Lokales Bündnis.

Allianz für die Familie
In het kader van het programma Allianz für die Familie is in 2003 onder de vorige gezinsminister een `kopgroep' opgericht, bestaande uit de Bundeskanzler, de gezinsminister en topmensen uit bedrijfsleven, werkgeversorganisaties en wetenschap. Deze `kopgroep' is ingesteld om intitiatieven te ontwikkelen ter verbetering van de combinatie van werk en zorg voor kinderen. Hiermee wil de Duitse regering het bedrijfsleven bewust maken van het belang van gezinsvriendelijk beleid en medewerking van het bedrijfsleven op vrijwillige basis stimuleren.

Erfolgsfaktor Familie
De Duitse regering heeft in 2006 een netwerk van bedrijven in het leven geroepen om kennis en ervaringen uit te wisselen over de ontwikkeling van gezinsvriendelijk personeelsbeleid.

Voorbeeld is het aanmoedigingsprogramma voor bedrijfskinderopvang waarbij met subsidies uit het ESF bedrijven worden gestimuleerd kinderopvangplaatsen voor hun personeel te regelen.

“Familienfreundlichkeit als Standortfactor”: Familienatlas
Om de paar jaar presenteren het Gezinsministerie en de Duitse Kamer van Koophandel een onderzoek naar de gezinsvriendelijkheid van gemeenten. Het is een vergelijkend onderzoek over de woonomstandigheden voor gezinnen, en gemeenten worden zo bewust gemaakt van het belang van gezinsvriendelijkheid voor de attractiviteit van hun gemeente. Met het oog op de vergrijzing en de toekomstige krapte op de arbeidsmarkt verwacht men dat de gezinsvriendelijkheid van een gemeente een belangrijke factor voor bedrijven zal zijn bij de keuze voor vestiging.

Elterngeld
Met het Elterngeld wil de regering jonge gezinnen financieel ondersteunen en de arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen. Ook hoopt de regering dat het Elterngeld meer mensen ertoe aanzet aan kinderen te beginnen. Door middel van het Elterngeld kunnen ouders sind 1 januari 2007 gedurende maximaal 12 maanden een tegemoetkoming in het weggevallen inkomen krijgen indien zij gedurende deze maanden voor hun kind zorgen en ten hoogste 30 uur werken. Wanneer beide partners minder dan 30 uur werken ten behoeve van de opvoeding van het kind, krijgen zij samen 14 maanden Elterngeld. De tegemoetkoming bedraagt 2/3 van het inkomen met een maximum van € 1800,- netto.

Voor meer informatie het Duitse ministerie van gezin, ouderen, vrouwen en jeugd: www.bmfsfj.de . Voor de “zevende gezinsnota”van de Duitse regering klik hier.
Voor de “Familienatlas 2007” klik hier.